Rosj ha Sjaná – het Hoofd van het Jaar, oftewel Joods Nieuwjaar… Waar hebben we het over? 

Is niet elk jaar welbeschouwd hetzelfde als zijn voorganger? In elk jaar worden toch mensen geboren en gaan mensen dood, mensen trouwen en mensen scheiden weer, vrede wordt gesloten en oorlogen barsten weer uit? Wat is er Nieuw?

Wat is er nieuw? 

Het jaar is niet nieuw nu: de maand Tisjréé die vanavond begint is de zevende maand van het jaar. De naam ‘Joods Nieuwjaar’ is dus een onjuiste naam.

Wat is er dan wél nieuw? 

De wereld is niet nieuw: als wij vannacht op weg zijn naar onze huizen is daarbuiten niets veranderd.

Een betere naam zou zijn ‘Joods OUDjaar’, en dan zouden we daar niet deze ene dag mee moeten bedoelen, maar deze tien dagen van nu tot en met Jom Kiepóer – Grote Verzoendag.

Rosj Ha Sjaná is op zich geen heel interessante dag. Het zou de zesde dag van de schepping geweest zijn: de dag waarop Adám en Chavá geschapen werden. Pas in samenhang met Jom Kiepóer krijgt deze dag betekenis. Vanavond beginnen wij met het terugblikken op het afgelopen jaar (vandaar ‘Joods OUDjaar’) en de komende 10 dagen gaan wij benutten voor het goed uitpluizen van onze daden in de laatste 12 maanden: 

welke fouten hebben wij gemaakt? Wie hebben wij gekwetst? Wie hebben wij benadeeld? 

En in deze tien dagen gaan we ons uiterste best doen onze fouten te herstellen. We bellen naar personen tegenover wie we onrechtvaardig zijn geweest en bieden onze excuses aan, voor schade of verlies door ons veroorzaakt geven we compensatie, en we sluiten vrede met iedereen met wie onze relaties verkeerd gelopen zijn. 

Rosj Ha Sjaná – Hoofd van het Jaar – is dus niet een Nieuwjaarsfeestje, maar de gelegenheid onszelf te vernieuwen en hopelijk te verbeteren. 

Het Hoofd van het Jaar moeten we dus niet zien als een poort waardoor wij een kant en klaar nieuw jaar zullen betreden. 

Rosj Ha Sjana moeten we zien als de ingang van een voorplein. Bij deze ingang worden we opgeroepen onze daden van dit jaar te overdenken, en op dat plein (de komende tien dagen) hebben we de gelegenheid elkaar te ontmoeten, om ons bestaan te repareren en om ons leven te beteren. De liturgie van vanavond is bedoeld om ons met de juiste instelling het plein te doen betreden. En er zal geblazen worden op de sjofár – de ramshoorn – om ons wakker te schudden. Eén lange bazuinstoot zal tot in onze zielen snijden, onweerhoudbaar, en er voor zorgen dat wij met wijdopen ogen én wijdopen harten in deze dagen onze medemensen tegemoet zullen treden.

Aan de overzijde staat de poort die Jom Kiepóer heet: Grote Verzoendag.

Diegenen onder ons, die oprecht berouw hebben getoond en die oprecht en zo goed mogelijk hebben goed gemaakt wat zij fout deden, zullen door die poort gaan en daar zal de Eeuwige, onze Opperste Rechter, zich met ons verzoenen.

In de komende dagen bekijkt onze Opperrechter aandachtig onze daden en leest Hij nauwkeurig onze harten. Is ons berouw welgemeend? Is ons berouw diep genoeg in verhouding tot onze misstappen? Nemen wij ons  echt voor in het komende jaar betere Joden te zijn? Verdienen wij een nieuwe kans om komend jaar eindelijk Priesters van de God van Israël te worden?

Tien dagen lang observeert Hij ons. Hij bestudeert de feiten en verzamelt indrukken, en Hij noteert alles in het Boek van het Leven. 

Op de tiende dag, op Jom Kiepóer staan we in Zijn poort en leggen wij onze ziel bloot. We vasten en bidden op die dag. Wij belijden hardop en in het openbaar al onze zonden en onderwerpen ons aan Zijn oordeel. Wij willen leven en wij willen die kans Hem waardig te worden.

In die poort die Jom Kiepóer heet, staan wij onder de ingang van de Hemel, en elk woord dat wij daar uitspreken stijgt op en komt rechtstreeks voor God. 

Aan het eind van de tiende dag, wordt de poort gesloten. Dat is de Sluiting – de Ne’ieláh. Dan schrijft de Almachtige in het Boek van het Leven achter iedere naam het lot van die Jood voor het komende jaar: dat is de ‘gmar chatiemáh’ – de uiteindelijke inschrijving, de lotsbezegeling. 

Al deze tien dagen wensen wij elkaar ‘gmar chatiemáh tová’ – een goede inschrijving in het Boek van het Leven.

Aan het eind van Jom Kiepóer laten we elkaar wat moeizaam los en ieder gaat zijn weg. 

Dán is het Nieuwjaar begonnen.

Moge het God’s wil zijn ieder van de hier aanwezigen in te schrijven voor een gezond en vervullend jaar 5769 – Keen jehíe ratsóón. Améén.

Ik wens jullie allemaal, ik wens álle Joden: “Gmar chatiemáh tová!”