Open Joodse Gemeente_ Klal Israel
1 Tisjre 5772 - 28 september 2011 •
Rosj ha-sjana
 

Mogen jullie voor een goed en zoet jaar worden ingeschreven!
 

Het is een rnooie wens , niet, maar welk effect zal deze wens hebben?
Deze wens zal , hoe goed bedoeld ook, geen enkel effect hebben, tenzij wij ZELF
actie ondernemen. Het nieuwe jaar, dat zojuist is aangebroken, zal pas een goed en
zoet jaar worden als wij dat er ZELF van maken. Maar hoe doe je dat?
Wel, je begint door terug te kijken op het verstreken jaar: hoe gedroeg je je? Wat
deed je goed? Wat deed je God verhoede fout? Dit is niet gemakkelijk en het is
vaak zelfs pijnlijk, want je moet dan ineens al je gebreken onder ogen zien,
erkennen…
 

Wanneer je van het verstreken jaar de balans hebt opgemaakt en ziet dat je op
verlies staat (en wie van ons zal niet op verlies staan?) dan kun je gaan bedenken
wat je moet doen teneinde over 12 maanden op winst uit te komen. Dat is wel
gemakkelijk: onze wijzen hebben al eeuwen geleden uitgewerkt hoe een Jood moet
leven om een goede Jood te zijn.
 

Een goede Jood is hij die gehoorzaamt aan de wil van God. Om te beginnen
gehoorzaamt een goede Jood aan de geboden en verboden die God door Mosje in
de Torá heeft Iaten noteren. Wie nu denkt: "Dat zijn er wel 613 , hoor! Die vent is
gek! " (en wie van jullie dacht dat niet?), die kan gerust zijn: pakweg de helft van
die 613 heeft betrekking op de Tempeldienst (die niet meer bestaat) en op de
landbouw (en hoeveel van jullie zijn er nog boeren?).
De ge- en verboden die nog actueel zijn, zijn vaak ZO voor de hand liggend, dat
naleving vanzelfsprekend is:
Gij zult niet moorden .. . Allicht!
Gij zult niet stelen ... Niet altijd makkelijk, maar: allicht!
Gij zult niet echtbreken . . .... Ik weet niet of deze nog in zwang is ... 
Wie terugkijkt op het afgelopen jaar, zal al gauw merken dat hij zich juist aan deze
drie wel degelijk heeft bezondigd:
Wie kwaad spreekt van een ander, is alsofhij die ander vermoordt;
Wie teveel ontvangen wisselgeld zwijgend in zijn zak steekt, is een dief;
Wie fantaseert over een andere partner, is een overspelige . . .
Ik ben schuldig - wie van jullie zonder zonden is .... Hier sta ik!
 

Het is zwaar Jood te zijn, omdat de buitenwereld naar ons spuugt, rnaar het is veel
moeilijker een goede Jood te zijn, want God heeft de lat wel heel erg hoog gelegd .
En niet alleen wij simpele jidjes vinden dat de lat erg hoog ligt, ook God vindt dat,
En daarom heeft hij Jom ha-kiepoeriem - de dag van de schuldbekentenissen en de
goedmakingen - ingesteld: om ons op te roepen tot besef van onze foute daden, en
onze foute woorden, en om ons op te roepen tot berouw. Indien wij OPRECHT
berouw zullen voelen, en indien wij OPRECHT van voornemen zullen zijn niet in
herhaling te vallen, zal de Eeuwige zich met ons verzoenen. Op die dag: Grote
Verzoendag. 

Mits wij dus oprecht berouw hebben.
Waarom wordt Jom Kiepoer nu 'Grote Verzoendag'genoemd? Waarom niet
gewoon 'Verzoendag'? Is er dan ook een 'Kleine Verzoendag'?
Nee, er is geen 'Kleine Verzoendag' maar er zijn wel 364 'Gewone
Verzoendagen'. Elke dag kan functioneren als Verzoendag, want elke dag kunnen
wij ons rekenschap geven van onze daden en onze woorden, en elke dag kunnen
wij tot inkeer komen, en tot berouw. Elke dag kunnen wij ons leven beteren.
De 'Grote Verzoendag' is door de Eeuwige ingesteld omdat Hij begreep, dat de
mens zwak is. Wie van ons heeft de discipline elke dag zijn daden te overpeinzen,
elke dag tot inkeer te komen? Om te voorkomen dat wij helemaal zouden
wegzakken in onbenul en zonde, heeft God ingesteld dat wij een dag per jaar 'onze
zielen zullen martelen'. Verplicht. Alle Joden tegelijk. Een verplichte dag, waarop
er geen ontkomen is aan zelfonderzoek. Een dag die, hopelijk, zal leiden tot
inzicht, en hopelijk tot berouw, en hopelijk tot inkeer: tot tsjoeva. Een dag die ons
wakker schudt. Een dag die zijn schaduw ver vooruit werpt: de hele afgelopen
maand Eloel stood al in het teken van tsjoeva. Een dag die, hopelijk, ook een lange
schaduw tot ver in het nieuwe jaar zal werpen.
 

Goed, je hebt de komende 9 dagen aangegrepen voor intensief zelfonderzoek en je
hebt een ellenlange lijst van fouten, overtredingen en misschien zelfs regelrechte
misdaden. Je vindt het ellendig dat je verkeerd bezig bent geweest, en je hebt er
oprecht spijt en berouw over. Is het zo goed?
Nee, nu moet je dat nog kenbaar maken. Aan God dus. En het liefst in je eigen
woorden, die je direct tot Hem richt. Bijvoorbeeld: "Lieve God, ik heb mij in bet
verstreken jaar bezondigd aan ... " (en dan volgt je hele lange lijst) Je hoeft niet in
details te treden, want die zijn jou en de Eeuwige al lang bekend. Het gaat erom dat
je de feiten erkent. En betreurt. Nu is niet iedereen even verbaal begaafd en velen
voelen ook best wel enige schroom bij de gedachte dat ze God zomaar zelf even
zullen aanspreken. •
Voor alle deze Joden zijn er de gebeden in de Machz6r le-Jom-ha-Kiepoeriem -
bet gebedenboek voor Grote Verzoendag. Die gebeden lezen we hardop in sjoel,
maar om te voorkomen dat een van ons plotsklaps genoodzaakt zou zijn hardop te
roepen: "IK HEB ECHT GEBROKEN!" lezen we de bekentenissen die dag
allemaal samen hardop. En dit in de gedachte "wie de schoen past trekke hem aan."
 

Het Joods Nieuwjaarsfeest is dus niet gelijk te stellen met de viering van het
burgerlijk Oud&Nieuw. We vieren niet dat we het afgelopen jaar overleefd hebben
en we spreken niet de hoop uit, dat we het komende jaar ook zullen overleven.
Bij bet Joods Nieuwjaar spreken we de hoop uit, dat we dit jaar betere mensen en
betere Joden zullen worden dan in het afgelopen jaar. We spreken de hoop uit, dat
wij alien tot volledig inzicht zullen komen en tot volledige inkeer - tsjoeva. En dan
pas denken we eraan, dat ons verbeterde 'ik' dit nieuwe jaar rnisschien ook wat
meer mazzel zal hebben.

Wij Joden vieren ons Nieuwjaar niet door ons misselijk te vreten aan vette
oliebollen. En we vieren ons Joods Nieuwjaar niet door ons te bezuipen en ook niet
door gruwelijk veel herrie en rotzooi te maken. Dat zijn heidense gebruiken,
waaraan wij ons op deze dag niet willen bevuilen.
Op deze dag gaan wij naar sjoel en geven wij onze God, de Koning van Israel, de
eer die Hem toekomt. Wij erkennen Zijn almacht, en wij erkennen ook Zijn
erbarmen waardoor Zijn almacht voor ons draaglijk wordt. Zonder Zijn erbarmen
zou de Almachtige het immers alle dagen doen donderen en bliksemen - zonder
Zijn erbannen had Hij al lang Zijn geduld met ons verloren, had Hij ons allang
weggevaagd van de oppervlakte der Aarde. Wij danken Hem voor Zijn geduld en
voor Zijn vergevensgezindheid, en wij hopen dat wij deze ook dit jaar weer zullen
mogen genieten.
En dan gaan we straks door het donker terug naar onze huizen in de wetenschap dat
wij de komende dagen schoon schip gaan maken, en in de wetenschap dat wij het
de komende 12 maanden veel beter gaan doen dan ooit voorheen. In het nieuwe
jaar 5772 zullen wij eindelijk echt 'goede Joden' worden!

Moge dit Zijn wil zijn - Keen jehie ratson!