De maand Elóel is voorbij. Het is nu de eerste dag van de  maand Tisjréé en vanavond vieren wij Rosj ha sjaná - ons nieuwjaar. Dit deden onze voorouders, sinds de openbaring 3319 jaar geleden en door álle generaties heen, en dit zullen onze kinderen en onze kindskinderen doen tot in lengte der dagen. En dit is goed zo.

Maar ook is dit vreemd, want de maand Tisjréé is niet de éérste maand van het jaar, maar de zevende… Wij vieren Nieuwjaar in het midden van het jaar! Rare jongens, die Joden, niet?

De eerste maand van de Joodse kalender is de maand niesán, de maand van Jetsieát Mitsrájiem - de uittocht uit Egypte. Maar de kódesjbórchoe – God – wees deze maand en deze dag aan als het ‘hoofd van het jaar’. We hebben het zojuist zelf gelezen in de Torá. 

Wij weten dat alle daden van God een reden hebben. We begrijpen niet altijd de reden, en dat brengt ons vaak in verwarring, maar we aanvaarden, dat God niets ‘kácha’- ‘zomaar’ doet. 

Van Zijn keuze voor juist deze dag als eerste dag van het nieuwe jaar is de reden ons bekend: 

op deze dag namelijk, vijfduizend zevenhonderd en achtenzestig jaar geleden schiep God Adám en Chavá. Deze dag was de vijfde dag van de schepping: 

“De Eeuwige schiep de mens in Zijn evenbeeld” (Breesjíet / Genesis 1:27). Het bestaan van de mens begon toen, en een mooiere dag voor ons nieuwjaar kan ík niet bedenken.

Rosj ha sjaná is het feest van de bijzondere relatie tussen Schepper en mens.

God schiep ons in Zijn evenbeeld. Alleen de méns schiep Hij in Zijn evenbeeld, want met de mens had Hij een plan. De mens moest de aarde bewerken en bewaren, en de mens moest Hem leren kennen om de aarde te besturen in Zijn geest.

Wat houdt dat in “in Zijn geest”? Wat betekent het om het evenbeeld van God te zijn?

Onze wijzen zijn hierover duidelijk: 

wij moeten ons gedragen als God, wij moeten Hem imiteren en Zijn eigenschappen overnemen. 

Letterlijk zeiden onze wijzen o.a.: “Zoals God de zieken bezocht, moeten wij de zieken bezoeken”. 

God gaat met ons om als een liefhebbende Vader: Hij heeft ons onvoorwaardelijk lief en Hij is rechtvaardig. Zo moeten wij dus ook omgaan met elkaar, en met onze medeschepselen. En met onze Aarde. 

Aan ons te doen wat goed is in de ogen van de Schepper.

De eerste tien dagen van deze maand zijn dagen van een terugblikken op het afgelopen jaar: hebben wij voortdurend gedaan wat goed is? Hebben wij onze medeschepselen onvoorwaardelijk lief gehad en hebben wij hen rechtvaardig behandeld? Vele onder ons zullen hierop een schaamtevol ‘nee’ moeten antwoorden. 

Onze traditie zegt, dat er in elke generatie 36 ‘tsaddiekíem’ – rechtvaardigen - leven: mensen die geen enkele blaam treft, mensen die God’s evenbeeld zijn. Misschien zit één van hen nu hier in deze sjoel: kijk maar eens goed om je heen… Is zij het? Is hij er een? 

Belangrijker nog: BEN JIJ ZELF EEN RECHTVAARDIGE ?

Uit het feit dat wij hier vanavond zitten, hoop ik te mogen concluderen, dat wij goede mensen zijn, maar ik denk niet, dat er onder ons een tsaddíek is. Ik denk, dat wij allemaal maar gewone feilbare mensen zijn. 

Is dat erg?

Nee, het is niet erg dat wij maar gewone, zwakke mensen zijn, en het is niet erg dat wij telkens weer fouten maken,

MITS… wij ons inspannen om sterker te worden, om komend jaar mínder fouten te maken.

Om ons te helpen betere mensen te worden, hebben wij van onze Schepper alle benodigde gereedschappen ontvangen: een verstand, een geweten, een hart, en een handleiding - de Torá.

De tien dagen vanaf het vallen van deze avond tot aan het zichtbaar worden van drie sterren na Jom Kiepóer – Grote Verzoendag, zijn voorgeschreven in de Torá. Deze tien dagen zijn bedoeld als dagen van inkeer en van reparatie, tsjoevá en tiekóen. 

Inkeer is een met jezelf in het reine komen, omtrent je plaats en je gedrag in deze wereld: het is beseffen wie je bent en besluiten wie je zult zijn. 

Reparatie is een publieke erkenning van je fouten, vergezeld van inspanning om de veroorzaakte schade te herstellen: 

je hebt iemand gekwetst – verontschuldig je en biedt genoegdoening; je hebt iemand economisch benadeeld – biedt excuses en compensatie; je hebt iemand stiekem belasterd – schreeuw van de daken dat je het fout had.

Onze wijzen zeggen, dat vandaag al de Schepper over ieder van ons Zijn oordeel velt, en voor ieder van ons vannacht nog vastlegt, hoe zijn lot zal zijn: 

voorspoed… of tegenslag? Leven… of dood? Of wordt het maar stilstand en ziekte?

Alleen inkeer en reparatie – tsjoevá en tiekóen – in deze tien dagen kunnen een donker lot nog verlichten. Alleen oprecht en diep doorvoeld berouw tegenover God, én reparatie tegenover onze medeschepselen, kunnen het hart van onze Opperrechter nog vermurwen.

Moge de Altijdaanwezige en Altijdbezige Schepper ons de wijsheid, de kracht én de moed schenken, die wij zo behoeven.

Moge Hij ons bijstaan in deze kritische dagen in ons leven, die ook kritische dagen voor de toekomst van onze wereld zijn. 

Moge Hij op grond van onze tsjoevá en tiekóen besluiten, dat de tijd van de masjíeach nu eindelijk is gekomen.

Moge dit Zijn wil zijn – Keen jehíe ratsóón. Améén.